Prof. UAM dr hab. Beata Messyasz

Prof. UAM dr hab. Beata Messyasz

Stanowisko: profesor nadzwyczajny
E-mail: messyasz@amu.edu.pl
Telefon: 61 829 5761
Pokój: 2.54
Dyżur: wtorki, g. 10:00-12:00
Research Gate
Baza Wiedzy UAM

Specjalność naukowa

    Zainteresowania naukowe koncentrują się w temacie funkcjonowania zbiorowisk fitoplanktonu, fitobentosu i peryfitonu w skrajnie różnych troficznie jeziorach, ekologii glonów jezior i rzek w profilu pionowym i przestrzennym, eutrofizacji jezior i masowych pojawów glonów. Zakres ten został rozszerzony i pogłębiony o badania słodkowodnych glonów makroskopowych z grupy zielenic w aspekcie taksonomicznym, siedliskowym i chemizmu plech.

Aktualne badania

Badania obejmują następujące zagadnienia i kierunki:
  • struktura zbiorowisk fitoplanktonu jeziornego i rzecznego w zależności od wybranych parametrów fizyczno-chemicznych wody;
  • ocena rozmieszczenia fitoplanktonu w profilu pionowym na tle czynników siedliskowych i zmian populacyjnych sinic i glonów w jeziorach głębokich np. wulkanicznym;
  • czynniki kształtujące strukturę i rozwój zbiorowisk epifitycznych;
  • słodkowodne glony makroskopowe – ocena właściwości bioindykacyjnych i użytkowych w kontekście gospodarczego wykorzystania ich biomasy.

Projekty badawcze

  • (2022-2026) grant NCN OPUS 21 (2021/41/B/NZ9/02584): Epiphytic diatoms growing on freshwater macroalgae as a source of plant-available silicon. Główny wykonawca.

  • (2015-2018) grant NCN OPUS 7 (Nr 2014/13/B/NZ8/04690): Fizykochemiczne i biologiczne przyczyny ekologicznej dominacji zielenic nitkowatych w wodach śródlądowych Fizykochemiczne i biologiczne przyczyny ekologicznej dominacji zielenic nitkowatych w wodach śródlądowych. Główny wykonawca.

  • (2012-2016) grant NCBiR (Nr PBS 1/A1/2/2012 PBS 1/A1/2/2012): Innowacyjna technologia ekstraktów glonowych – komponentów nawozów, pasz i kosmetyków. Główny wykonawca.

  • (2011-2014) grant NCN (Nr 2011/01/B/ST/00513): Wpływ wód kopalnianych z odkrywek węgla brunatnego na zmiany jakości i stanu ekologicznego wód oraz chemizmu osadów rzecznych w aspekcie zróżnicowanego czasu oddziaływania. Główny wykonawca.

  • (2010-2014) grant MNiSW (Nr N N305 0427 39): Drobne zbiorniki wodne poddane zróżnicowanej presji antropogenicznej w krajobrazie rolniczym: struktura biocenotyczna jako wskaźnik jakości wód. Główny wykonawca.

  • (2010-2013) grant Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji (ERA_IP_13_2010-2013): RESTLAKE – Summer School – Ecological State of the Lake during Restoration Measures. Główny współ

  • (2009-2012) grant MNiSW (Nr N N304 0134 37): Weryfikacja genetyczna i siedliskowa gatunków z rodzaju Ulva na terenie Polski. Kierownik grantu.

  • (2009-2012) grant MNiSW (Nr N N303 3911 36): Wpływ wód kopalnych i odchodów ptasich na zakwity sinicowe w jeziorze Góreckim na terenie Wielkopolskiego Parku Narodowego. Główny wykonawca.

  • (2007-2010) grant MNiSW (Nr N305 3637 33): Określenie zmienności oceny stanu ekologicznego rzek przy zastosowaniu wybranych metod bioindykacyjnych na tle zróżnicowanych warunków ekomorfologicznych. Główny wykonawca.

  • (2006-2008) grant MNiSW (Nr 2 PO4G 003 30): Wpływ zlewni rzek Wełny i Nielby na zmiany struktury zbiorowisk glonów. Kierownik grantu.

  • (2005-2007) grant MNiSW (Nr 2 PO6S 008 29): Funkcjonowanie zbiorowisk planktonu w zróżnicowanych siedliskowo drobnych zbiornikach wodnych w krajobrazie rolniczym. Główny wykonawca.

  • (2001-2002) grant KBN (Nr 2 PO4F 045 21): Funkcjonowanie i kompozycja zbiorowisk glonów planktonowych w procesie krzyżowania się rzek: Wełny i Nielby. Kierownik grantu.

  • (1995-1996) grant KBN (Nr 6 PO4G 064 09): Zależności między głębokością metalimnionu a tempem pływalności i sedymentacji glonów planktonowych. Kierownik grantu.

Wybrane publikacje

Książki

  • Schroeder G., Messyasz B., Łeska B. 2016. Identification of biologically active compounds and assessment of commercial properties of algal extracts as cosmetic ingredients. In: Chojnacka K. (ed), Algal extracts in products for human, animals and plants. Nova Science Publishers, Inc., N.Y., USA, ISBN: 978-3-527-33708-8: Chapter 4: 73-99.

  • Messyasz B., Pikosz M., Schroeder G., Łęska B., Fabrowska J. (2015) Identification and ecology of macroalgae speciesexistingin Poland. In: Kim Se-Kwon & Chojnacka K. (eds),Marine algae Extracts: Processes, Products, and Applications. Wiley – VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, Weinheim, Germany, ISBN: 978-3-527-33708-8: 17-39

  • Fabrowska J., Łęska B., Schroeder G., Messyasz B., Pikosz M. (2015) Biomass and extracts of algae as material for cosmetic. In: Kim Se-Kwon & Chojnacka K. (eds),Marine algae Extracts: Processes, Products, and Applications. Wiley – VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, Weinheim, Germany, ISBN: 978-3-527-33708-8: 681-706

  • Schroeder G., Łęska B., Fabrowska J., Messyasz B., Pikosz M. (2015) Analysis of green algae extracts. In: Kim Se-Kwon & Chojnacka K. (eds),Marine algae Extracts: Processes, Products, and Applications. Wiley – VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, Weinheim, Germany, ISBN: 978-3-527-33708-8: 81-99

Artykuły

    2022

  • Yao Y., He K., Li Y., Zhang X., Ma Z., Cui Z., Zheng W., Messyasz B., Chen X. 2022. Research and application of supersaturated dissolved oxygen technology combined with magnetization technology in the improvement of water quality: taking the south-to-north water diversion project of China as a pilot project. Sustainability 14: 2684.

  • Nava V., Matias M.G., Castillo-Escrivà A., Messyasz B., Leoni B. 2022. Microalgae colonization of different microplastic polymers in experimental mesocosms across an environmental gradient. Global Change Biology 28: 1402-1413.

  • Sun X., Wu N., Hörmann G., Faber C., Messyasz B., Qu Y., Fohrer N. 2022. Using integrated models to analyze and predict the variance of diatom community composition in an agricultural area. Science of the Total Environment 803: 149894.

  • 2021

  • Wijewardene L., Wu N., Hörmann G., Messyasz B., Riis T., Hölzel C., Ulrich U., Fohrer N. 2021. Effects of the herbicides metazachlor and flufenacet on phytoplankton communities – a microcosm assay. Ecotoxicology and Environmental Safety 228: 113036.

  • Issayeva A.U., Yeshibajev A.A., Leska B.M., Messyasz B., Abubakirova A.A., Tleukeyeva A.Y. 2021. Comparative assessment of geomorphological and landscape features around the small Aral Sea. Journal of Ecological Engineering 22: 73-84.

  • Wijewardene L., Wu N., Qu Y., Guo K., Messyasz B., Lorenz S., Riis T., Ulrich U., Fohrer N. 2021. Influences of pesticides, nutrients, and local environmental variables on phytoplankton communities in lentic small water bodies in a German lowland agricultural area. Science of the Total Environment 780: 146481.

  • Guć M., Messyasz B., Schroeder G. 2021. Environmental impact of molecularly imprinted polymers used as analyte sorbents in mass spectrometry. Science of the Total Environment 772: 145074.

  • Michalak I., Messyasz B. 2021. Concise review of Cladophora spp.: macroalgae of commercial interest. Journal of Applied Phycology 33: 133-166.

  • Zhang Y., Gao W., Li Y., Jiang Y., Chen X., Yao Y., Messyasz B., Yin K., He W., Chen Y. 2021. Characteristics of the phytoplankton community structure and water quality evaluation in autumn in the Huaihe River (China). International Journal of Environmental Research and Public Health 18: 12092.

  • Donis D., Mantzouki E., […], Ibelings B.W. 2021. Stratification strength and light climate explain variation in chlorophyll a at the continental scale in a European multilake survey in a heatwave summer. Limnology and Oceanography 66: 4314-4333 .

  • 2020

  • Dondajewska-Pielka R., Gołdyn R., Budzyńska A., Kowalczewska-Madura K., Kozak A., Messyasz B., Podsiadłowski S. 2020. Sustainable approach to lake restoration – an innovative treatment applied in Polish lakes. 5th International Electronic Conference on Water Sciences MDPI, Basel, Switzerland.

  • Piotrowski K., Romanowska-Duda Z., Messyasz B. 2020. Cultivation of energy crops by ecological methods under the conditions of global climate and environmental changes with the use of diatom extract as a natural source of chemical compounds. Acta Physiologiae Plantarum 42: 146 .

  • 2019

  • Messyasz B., Treska E. 2019. Benthic diatoms as valuable indicators of anthropogenic eutrophication in biomonitoring of Ribbon Lake. Ecological Chemistry and Engineering 26: 709-726.

  • Dondajewska R., Kowalczewska-Madura K., Gołdyn R., Kozak A., Messyasz B., Cerbin S. 2019. Long-term water quality changes as a result of a sustainable restoration—a case study of dimictic Lake Durowskie. Water 11: 616.

  • Wilk-Woźniak E., Walusiak E., Burchardt L., Cerbin S., […], Żbikowski J. 2019. Effects of the environs of waterbodies on aquatic plants in oxbow lakes (habitat 3150). Ecological Indicators 98: 736-742.

  • Budzyńska A., Rosińska J., Pełechata A., Toporowska M., Napiórkowska-Krzebietke A., Kozak A., Messyasz B., Pęczuła W., Kokociński M., Szeląg-Wasielewska E., Grabowska M., Mądrecka B., Niedźwiecki M., Alcaraz Parraga P., Pełechaty M., Karpowicz M., Pawlik-Skowrońska B. 2019. Environmental factors driving the occurence of the invasive cyanobacterium Sphaerospermopsis aphanizomenoides (Nostocales) in temperate lakes. Science of the Total Environment 650: 1338-1347.

  • Koreivienė J., Karosienė J., Kasperovičienė J., Paskauskas R., Messyasz B., Łȩska B., Pankiewicz R., Gulbinas Z., Valskys V., Walusiak E., Krztoń W., Kustosz D., Wilk‐Woźniak E. 2019. EU Project of Life Programme “Algae Service for Life” Creates Tools for Ecological Service to Mitigate Cyanobacteria and Macroalgae Blooms in Freshwater Ecosystems. Botanica 25: 176-185.

  • Koreivienė J., Karosienė J., Kasperovičienė J., Paskauskas R., Messyasz B., Łȩska B., Pankiewicz R., Gulbinas Z., Valskys V., Walusiak E., Krztoń W., Kustosz D., Wilk‐Woźniak E. 2019. EU project of LIFE programme “Algae Service for LIFE” creates tools for ecological service to mitigate cyanobacteria and macroalgae blooms in freshwater ecosystems. Botanica 25: 65-73.

  • Pikosz M., Czerwik-Marcinkowska J., Messyasz B. 2019. The effect of Cladophora glomerata exudates on the amino acid composition of Cladophora fracta and Rhizoclonium sp.. Open Chemistry 17: 313-324.

  • Dondajewska R., Gołdyn R., Messyasz B., Kowalczewska-Madura K., Cerbin S. 2019. A shallow lake in an agricultural landscape – water quality, nutrient loads, future management. Limnological Review 19: 25-35.

  • 2018

  • Mantzouki E., Campbell J., van Loon E., […], Ibelings B.W. 2018. A European Multi Lake Survey dataset of environmental variables, phytoplankton pigments and cyanotoxins. Scientific Data 5: 180226.

  • Kowalczewska-Madura K., Dondajewska R., Gołdyn R., Kozak A., Messyasz B. 2018. Internal phosphorus loading from the bottom sediments of a dimictic lake during its sustainable restoration. Water, Air, & Soil Pollution 229: 280.

  • Fabrowska J., Messyasz B., Pankiewicz R., Wilińska P., Łęska B. 2018. Seasonal differences in the content of phenols and pigments in thalli of freshwater Cladophora glomerata and its habitat. Water Research 135: 66-74.

  • Mantzouki E., M., Lürling M., Fastner J., […], Ibelings B.W. 2018. Temperature effects explain continental scale distribution of cyanobacterial toxins. Toxins 10: 156.

  • Kurczewska J. Cegłowski M., Messyasz B., Schroeder G. 2018. Dendrimer-functionalized halloysite nanotubes for effective drug delivery. Applied Clay Science 153: 134-143.

  • Messyasz B., Michalak I., Łęska B., Schroeder G., Górka B., Korzeniowska K., Lipok J., Wieczorek P., Rój E., Wilk R., Dobrzyńska-Inger A., Górecki H., Chojnacka K. 2018. Valuable natural products from marine and freshwater macroalgae obtained from supercritical fluid extracts. Journal of Applied Phycology 30: 591-603.

  • Łęska B., Messyasz B., Schroeder G. 2018. Application of algae biomass and algae extracts in cosmetic formulations. Algae Biomass: Characteristics and Applications 8: 89-101.

  • Schroeder G., Messyasz B., Łęska B. 2018. Economic aspects of algae biomass harvesting for industrial purposes. The Life-Cycle Assessment of the Product. Algae Biomass: Characteristics and Applications 8: 131-143.

  • Messyasz B., Pikosz M., Treska E. 2018. Biology of freshwater macroalgae and their distribution. Algae Biomass: Characteristics and Applications 8: 17-31.

  • Fabrowska J., Messyasz B., Szyling J., Walkowiak J., Łęska B. 2018. Isolation of chlorophylls and carotenoids from freshwater algae using different extraction methods. Phycological Research 66: 52-57.

  • 2017

  • Pikosz M., Messyasz B., Gąbka M. 2017. Functional structure of algal mat (Cladophora glomerata) in a freshwater in western Poland. Ecological Indicators 74: 1-9.

  • 2016

  • Pankiewicz R., Łęska B., Messyasz B., Fabrowska J., Sołoducha M., Pikosz M. 2016. First isolation of polysaccharidic ulvans from the cell walls of freshwater algae. Algal Research – Biomass, Biofuels and Bioproducts 19: 348-354.

  • Michalak I., Górka B., Wieczorek P.P., Rój E., Lipok J., Łęska B., Messyasz B., Wilk R., Schroeder G., Dobrzyńska-Inger A., Chojnacka K. 2016. Supercritical fluid extraction of algae enhances levels of biologically active compounds promoting plant growth. European Journal of Phycology 51: 243-252.

  • Pikosz M., Messyasz B. 2016. Characteristics of Cladophora and coexisting filamentous algae in relation to environmental factors in freshwater ecosystems in Poland. Oceanological and Hydrobiological Studies 45: 202-215.

  • Łęska B., Schroeder G., Messyasz B., Michalak I., Chojnacka K., Wilk R., Lipok J., Górecki H., Rój E. 2016. Kompozycja kosmetyczna. Patent number: PL 226013 B1.

  • 2015

  • Michalak I., Dmytryk A., Wieczorek P., Rój E., Łęska B., Górka B., Messyasz B., Lipok J., Mikulewicz M., Wilk R., Schroeder G., Chojnacka K. 2015. Supercritical algal extracts: a source of biologically active compounds from nature. Journal of Chemistry 2015: 597140.

  • Messyasz B., Gąbka M., Barylski J., Nowicki G., Lamentowicz Ł., Goździcka-Józefiak A., Rybak A., Dondajewska R., Burchardt L. 2015. Phytoplankton, culturable bacteria and their relationships along environmental gradients in a stratified eutrophic lake. Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences 10: 41-52.

  • Pikosz M., Messyasz B. 2015. Composition and seasonal changes in filamentous algae in floating mats. Oceanological and Hydrobiological Studies 44: 273-281.

  • Messyasz B., Łęska B., Fabrowska J., Pikosz M., Roj E., Cieślak A., Schroeder G. 2015. Biomass of freshwater Cladophora as a raw material for agriculture and the cosmetic industry. Open Chemistry 13: 1108-1118.

  • Messyasz B., Łęska B., Pikosz M., Fabrowska J., Cieślak A., Schroeder G. 2015. Effects of organic compounds on the macroalgae culture of freshwater Aegagropila linnaei. Open Chemistry 13: 1040-1044.

  • 2014-2011

  • Messyasz B., Staniszewski R., Jusik Sz. 2014. Algae assemblages and dominant macrophytes in small lawland rivers of Poland in relation to water quality and hydromorphology. Fresenius Environmental Bulletin 23: 581-588.

  • Messyasz B., Czerwik-Marcinkowska J., Massalski A., Uher B., Rybak A., Szendzina L., Pikosz M. 2013. Morphological and ultrastructural studies on Ulva flexuosa subsp. pilifera (Chlorophyta) from Poland. Acta Societatis Botanicorum Poloniae 82: 157-163.

  • Kobos, Błaszczyk A., Hohlfeld N., Toruńska A., Krakowiak A., Hebel A., Sutryk K., Grabowska M., Toporowska M., Kokociński M., Messyasz B., Rybak A., Napiórkowska-Krzebietke A., Nawrocka L., Pełechata A., Budzyńska A., Zagajewski P., Mazur-Marzec H. 2013. Cyanobacteria and cyanotoxins in Polish freshwater bodies. Oceanological and Hydrobiological Studies 42: 358–378.

  • Rybak A., Messyasz B., Łęska B. 2012. Freshwater Ulva (Chlorophyta) as a bioaccumulator of selected heavy metals (Cd, Ni and Pb) and alkaline earth metals (Ca and Mg). Chemosphere 89: 1066-1076.

  • Messyasz B., Rybak A. 2011. Abiotic factors affecting the development of Ulva sp. (Ulvophyceae, Chlorophyta) in freshwater ecosystems. Aquatic Ecology 45: 75-87.

CV

  • od 2016: profesor nadzwyczajny w Zakładzie Hydrobiologii, Wydział Biologii UAM w Poznaniu;
  • 2000 - 2016: adiunkt w Zakładzie Hydrobiologii, Wydział Biologii UAM w Poznaniu;
  • 1992-1999: asystent w Zakładzie Hydrobiologii, Wydział Biologii UAM w Poznaniu; rozprawa doktorska pt. „Zależności między fitoplanktonem a elementami fizyczno-chemicznymi w sześciu jeziorach Strugi Gołanieckiej”, promotor pracy: prof. dr hab. Lubomira Burchardt;
  • 1991-1992: stanowisko Biologa w Zakładzie Hydrobiologii, Wydział Biologii UAM w Poznaniu;
  • 1986 – 1991: studia na Wydziale Biologii UAM, kierunek: biologia, specjalność biologia środowiska (temat pracy magisterskiej: „Fitoplankton północno-zachodniej części jeziora Lednica w roku 1988/1989”, promotor: prof. dr hab. Lubomira Burchardt);

Staże naukowe

  • (2008/2015) Research Center in Juelich oraz Uniwersytet Christian Albrechts, Kilonia, Niemcy
  • (2008/2010) NaturBornholm, Bornholm, Dania
  • (2002/2003/2004/2006) Research Center Juelich, Institute für Chemie und Dynamik der Geosphaere, ICG V, Juelich, Niemcy
  • (2005) Slovak Academy of Science, Bratislava, Słowacja
  • (1996) Johan Bela National Institute of Public Health, Budapeszt, Węgry
  • (1992/1996) Old Dominion University, Norfolk, USA

Prowadzone zajęcia

Wykłady (oraz ćwiczenia/konwersatoria z wymienionych modułów):

  • Biologia organizmów i środowisk wodnych (wykładowca)
  • Hydrobotanika – w języku polskim (wykładowca)
  • Hydrobiologia (wykładowca)
  • Ocena stanu wód (wykładowca)
  • Różnorodność świata roślin i grzybów (wykładowca)
  • Systematyka i filogeneza roślin i grzybów (wykładowca)
  • Wpływ stresu środowiskowego na funkcjonowanie ekosystemów wodnych – w języku polskim oraz w języku angielskim dla studentów AMU-PIE (koordynator i wykładowca)
  • Biologia i ekologia organizmów wskaźnikowych – w języku polskim (koordynator i wykładowca) oraz w języku angielskim dla studentów AMU-PIE (wykładowca)
  • Ecosystem evaluation – bioindicators (koordynator i wykładowca)
  • Toxic effects of plant and animal substances (koordynator i wykładowca)
  • Toxicity  of selected elements and compounds (wykładowca)
  • Ecological state of the lake during restoration measures. Part I and Part II. (współkoordynator, wykładowca)
  • Szata roślinna Wielkopolski – część botaniczna (wykładowca)
  • Zajęcia w szkołach objętych patronatem UAM.

Dydaktyka – prace dyplomowe – propozycje tematów

Prace licencjackie i magisterskie z zakresu ochrony środowiska i hydrobiologii (fitoplankton i fitoperyfiton w ocenie stanie trofii jezior/stawów/rzek, zmiany sezonowe glonów, taksonomia i ekologia zielenic nitkowatych, ekologiczne powiązania mikroorganizmów wodnych):

Licencjaty – propozycje tematów:

  • Struktura ilościowa fitoplanktonu jezior określonych kodem FV dla NATURA 2000.
  • Heterogeniczność letniego fitoplanktonu jezior z dominacją Botryococcus braunii i Oocysis lacustris.

Prace magisterskie – propozycje tematów:

  • Wykluczanie się gatunków glonów w wyniku działania stresu biotycznego i abiotycznego w jeziorze eutroficznym
  • Odpowiedź na działanie czynników stresowych na poziomie okrzemek bentosowych, fitoplanktonu i zielenic nitkowatych
  • Wpływ zielenic nitkowatych na strukturę i dynamikę zbiorowisk fitosestonu rzecznego

Prace doktorskie i opieka naukowa

  • Dotychczas realizowane tematy rozpraw doktorskich z zakresu interakcji między zielenicami nitkowatymi: zróżnicowanie taksonomiczne oraz efekty ekologiczne oraz wpływu maty makroglonów na rozwój i skład fitobentosu; dwa przewody w toku

Staże naukowe (opieka)

  • 09.2016-28.02.2017 - MSc. Sun Xiuming – Uniwersytet Christian Albrechts, Kilonia (Niemcy)
  • 02-05.03.2015 - MSc. Qu Yueming & (MSc. Sun Xiuming and PhD student) – Uniwersytet Christian Albrechts, Kilonia (Niemcy)

Funkcje administracyjne i aktywność

  • Dziekan Wydziału Biologii UAM
  • Prodziekan ds. nauki i współpracy międzynarodowej
  • Członek - Komisji Rektorskiej ds. Badań Naukowych i Współpracy Międzynarodowej
  • Członek - Zespołu ds. rankingów Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • Członek – Rada Wydziału Biologii UAM w Poznaniu
  • Przewodnicząca - Komisji Wydziału Biologii ds. Wyróżnień Rozpraw Doktorskich
  • Przewodnicząca - Rady Programowej dla kierunku Biologii na wydziale Biologii UAM
  • Przewodnicząca - Rady Programowej dla kierunku Nauczanie Przyrody na Wydziale Biologii UAM
  • Członek – Komisji ds. Rozwoju Wydziału Biologii; Przewodnicząca podzespołu ds. nauki
  • Sekretarz Generalny – Polskie Towarzystwo Fykologiczne
  • Koordynator Krajowy – Noc Biologów
  • Członek – Rada Naukowa do Badań Interdyscyplinarnych Piastowskiego Dziedzictwa Kulturowego w Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy
LIFE17 ENV/LT/000407 „Algae - Economy Based Ecological Service of Aquatic Ecosystems/ Glony - Gospodarka ekologiczna" https://algaeservice.gamtostyrimai.lt/pl/
Lider projektuNature Research Centre, Vilnius (NRC) (Litwa)
PartnerzyUniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Joint Stock Company (JSC) Baltic Environment (BE) (Litwa), Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk (IOP PAN), Nature Heritage Fund Vilnius (NHF) (Litwa), SPILA, UAB (Litwa)
Kierownik projektu (UAM)prof. UAM, dr hab. Beata Messyasz (Wydział Biologii)
Wykonawcy (UAM)prof. UAM, dr hab. Radosław Pankiewicz (Wydział Chemii), prof. dr hab. Bogusława Łęska (Wydział Chemii), dr Łukasz Tabisz (Wydział Chemii UAM)
Źródło finansowaniaEU/Ministry of Environment of the Republic of Lithuania/NFOŚ
Kwota na realizację3 674 830 euro
Okres realizacji2018 – 2023
Opis projektuWraz ze wzrostem populacji ludzkiej ekosystemy wodne są narażone na wzrost dostawy do nich związków azotu (N) i fosforu (P). Skutkiem nadmiernego dopływu do wód tych związków jest proces eutrofizacji. Jednym z efektów tego procesu są zakwity wody utworzone przez masowy rozwój sinic i glonów. Ponadto, przewiduje się, że obserwowane zmiany klimatyczne będą wzmagały występowanie zakwitów glonów i sinic, powodując, że ich kontrolowanie będzie trudniejsze zwłaszcza w państwach położnych w strefie północnej. Masowy rozwój glonów i sinic jest zjawiskiem niekorzystnym powodując problemy zdrowotne, społeczne, ekonomiczne i środowiskowe.

Niebezpieczne zakwity sinicowe (tzw. Harmful Algal Blooms – HABs) stanowią zagrożenie dla zdrowia ludzi, modyfikują cykle sezonowe ekosystemów, straty ekonomiczne poprzez zmniejszanie wartości usług ekosystemowych jak np. spadek dostępności rekreacji czy spadek odłowów ryb i innych organizmów używanych jako pokarm.

Projekt zakłada zebranie biomasy sinic i makroglonów w różnych zbiornikach wodnych Polski i Litwy, np. Zatoka Kurońska, rzeki, jeziora Wielkopolski, stawy, starorzecza i użycie zebranej biomasy do wytworzenia produktów wysokiej i niskiej jakości. Projekt AlgaeService for LIFE prowadzony jest na terenie dwóch krajów: Polski i Litwy przez międzynarodowy zespół naukowców i pracowników firm z sektora przemysłu.

Projekt ma na celu promowanie najlepszych praktyk w zakresie usług ekologicznych i podejścia ekonomicznego poprzez wdrożenie nowoczesnego i kompleksowego systemu, który ma charakter zarówno demonstracyjny, jak i innowacyjny.

Projekt “Algae - Economy Based Ecological Service of Aquatic Ecosystem” w programie LIFE ma strukturę opartą o 5 głównych działań. Pokrywa się z priorytetami tematycznymi dotyczącymi wody (wody, powodzi i suszy, grup projektów 1 i 3) podsystemu "Środowisko i efektywność wykorzystania zasobów". Ponadto, dotyczy zintegrowanego zarządzania związkami biogennymi i zanieczyszczeniami organicznymi pochodzenia ludzkiego i rolniczego określając środki zaradcze niezbędne dla gospodarowania dorzeczami i zlewniami w celu osiągnięcia zamierzeń Ramowej Dyrektywy Wodnej, Dyrektywy Ramowej w Sprawie Strategii Morskiej, Dyrektywy Kapieliskowej oraz Dyrektywy Azotanowej. Warto podkreślić także fakt, że projekt ten ukierunkowany jest na opracowanie i przetestowanie sposobów zmniejszenia ilości składników biogennych przy użyciu procesów "naturalnych" przyczyniając się do realizacji strategii UE dla regionu Morza Bałtyckiego (EUSBSR), która zapewnia zintegrowane ramy dla poprawy stanu środowiska Morza Bałtyckiego.

Głównym celem projektu jest wykazanie możliwości zintegrowanego, skutecznego zarządzania substancjami odżywczymi i zakwitami glonów w różnego typu zbiornikach wodnych poprzez zbieranie kożuchów sinic i makroglonów. Grant zakłada także przetestowanie i demonstrację przetworzenia biomasy odpadowej z sinic i makroglonów na potencjalnie cenne produkty (recykling zasobów środowiska).
Rozwiązania zaproponowane w projekcie mogą przyczynić się do realizacji celów unijnej strategii ochrony różnorodności biologicznej poprzez powstrzymanie utraty różnorodności biologicznej i przywrócenie jakości zdegradowanych eutrofizacją ekosystemów wodnych. Projekt przyczyni się także do przywrócenia i utrzymania dobrych warunków w zbiornikach wodnych, które zapewniają zrównoważoną usługę ekosystemową napędzającą gospodarkę UE. Po usunięciu nadmiernej biomasy, ilość światła w akwenach wzrośnie, co wpłynie na poprawę warunków sprzyjających innym organizmom. Co więcej, pozwoli to także uniknąć niedoboru tlenu związanego z rozkładem biomasy, zmniejszają śmiertelność ryb i innych organizmów wodnych oraz przywróci zdrowy przepływ energii przez poziomy troficzne. Warto zwrócić uwagę, że zdrowe ekosystemy wodne są ważne dla sektora rybołówstwa przemysłowego i ekoturystyki zarysowanego.

Oczywiście niezwykle istotnym apsektem projektu jest podnoszenie świadomości wśród obywateli na temat problemów związanych ze środowiskiem, jakością wody i wypływających z tego zagrożeń dla zdrowia. Mamy nadzieję, że poprzez działania promocyjne związane z realizacją projektu lokalne władze i środowisko biznesowe dostrzegą potencjał w kontynuacji prowadzonych działań po zakończeniu projektu oraz w transferze zaproponowanego rozwiązania (prototypu kombajnu) na szeroką skalę.

Podsumowując projekt zakłada rozwój technologii prowadzących do utrzymania usług ekosystemowych wód na odpowiednim poziomie oraz łagodzenia skutków eutrofizacji. Projekt jest przedsięwzięciem demonstracyjnym polegającym na zastosowaniu w praktyce, testowaniu, ocenie i rozpowszechnianiu działań mających za zadanie osiągnięcie wyżej wymienionych celów. Proponowane rozwiązania są nowatorskie i mogą być stosowane w każdym kraju Unii Europejskiej. Projekt jest projektem demonstracyjnym w rozumieniu art. 18 lit. a) i b) rozporządzenia LIFE.

Strona internetowa projektu: https://algaeservice.gamtostyrimai.lt/pl/

WODNY ŻNIWIARZ

Model koncepcyjny wodnego kombajnu do zbierania biomasy makroglonowej i makrofitowej z powierzchni oraz warstw przypowierzniowych zbiorników wodnych. Model został zbudowany z klocków Lego©.

Projekt i wykonanieRadosław Pankiewicz
WspółpracaBeata Messyasz, Bogusława Łęska, Zuzanna Piotrowicz, Łukasz Tabisz

W filmie wykorzystano fragment utworu Ryszarda Wagnera "Marsz Walkirii".

 

PŁYWAJĄCY PROTOTYP

https://www.youtube.com/watch?v=Rof6q2EFoko

Strona projektuhttps://algaeservice.gamtostyrimai.lt/pl/category/be-kategorijos-pl/ 
Facebookhttps://www.facebook.com/AlgaeService/
YouTubehttps://www.youtube.com/watch?v=Icld9mkhcfg
ResearchGatehttps://www.researchgate.net/project/Algae-economy-based-ecological-service-of-aquatic-ecosystems-AlgaeService-for-LIFE-No-LIFE17-ENV-LT-000407
Instytut Ochrony Przyrody PANhttps://www.iop.krakow.pl/projekty,3,projekty_aplikacyjne,197.html
Facebook IOP PANhttps://www.facebook.com/InstytutOchronyPrzyrodyPAN/